Hoewel Suid-Afrika die era van die uitsaaiwese eers op 1 Julie 1924 betree het, was dit nie die eerste uitsendings in die land nie. In 1911 het die Kaaplandse administrasie en die Marconi-maatskappy ‘n kontrak aangegaan vir die oprigting van ‘n vyf kilowattsender by Kommetjie aan die Atlantiese kant van die Kaapse Skiereiland. Dié sender, wat in 1912 in werking gestel is, het ‘n seinafstand van 400 myl in die dag en tussen 600 en 1 000 myl snags gehad. Later het ook ander uitsaaistasies in
Johannesburg en Durban ontstaan.

Max du Preez gooi 'n klip innie bos		Esme Euverard

In Kaapstad het die beplanners in September 1924 reeds Afrikaanse programme in hulle skedule begin insluit. Mev. Queenie Fagan het ‘n poësieprogram aangebied, en later ook ‘n kinderprogram behartig, maar niemand het ooit daaraan gedink om mev. Fagan te betaal nie. En in Durban – die hartjie van die Engelsprekende provinsie – is die eerste lesse in Afrikaans in Januarie 1925 uitgesaai.

Maar finansiële probleme het al hierdie stasies geknou, totdat I.W. Schlesinger in 1927 almal oorgeneem het en die African Broadcasting Company gestig het. Hy was baie simpatiek teenoor Afrikaans, en Afrikaanse programme is toe ook in die aande tussen agt- en tienuur uitgesaai, veral op Vrydagaande.

Met verloop van tyd het al hoe meer Afrikaanssprekendes oor die radio begin opgetree, soos M.E. Rothman, Anna Neethling-Pohl, W.A. de Klerk en
Herman Steytler. Steytler het vertel dat byklanke vir dramas geimproviseer is. “Om reën na te maak, moes ons ertjies op ‘n tinplaat laat val; om
wind na te maak moes ‘n stuk seil oor ‘n wiel getrek word; twee halwe kalbasse is teen mekaar geklop om perdepote na te maak; ‘n slag van ‘n
rottang op ‘n kussing was ‘n geweerskoot en stukkies yster is teen mekaar gekap om ‘n swaardgeveg na te boots.” Nuus, het hy gesê, is
regstreeks van die Reuterberigte af vertaal, en dit het dikwels gebeur dat daar nie tyd was om dit voor te berei nie.

Ander staatmakers van die vroeë Afrikaanse programme was letterkundiges soos C.M. van den Heever, J. Du P. Erlank, I.W. van der Merwe (Boerneef) en I.D. du Plessis. Hester Roux, wat in 1934 met ‘n “Kinderhoekie” begin het, het vertel dat “dit as so ‘n groot eer beskou is om uit te saai dat betaling nie as nodig beskou is nie.

Die SAUK, wat die African Broadcasting Company oorgeneem het, het op 1 Augustus 1936 begin uitsaai met ‘n diens in Engels. Op 27 Oktober
1937 is die Afrikaanse Radiodiens bekend gestel.

Radiolisensiegeld wat luisteraars in 1936 moes betaal was £1/15/00 indien hulle binne 100 myl van ‘n hoofuitsaaisemtrum gewoon het; £1/5/00 vir dié tussen 100 en 250 myl, en £1 indien jy meer as 250 myl van die sentrum was. Die eerste jaarverslag van die Korporasie was vir die tydperk
1 Augustus 1936 tot 31 Desember 1937. Volgens die balansstaat was die inkomste £248 271/0/3d met ‘n surplus van £18 814/9/2d.

Gedurende die oorlogsjare (1939-1945), was die SAUK uiters versigtig oor wat uitgesaai is. Versoekprogramme is gestaak omdat die moontlikheid
bestaan het dat gekodeerde boodskappe aan die vyand en sy ondersteuners kon deurglip. Selfs Duitse musiek is verbied. Direk na die oorlog het die Afrikaanse Radiodiens op Saterdag 24 Oktober 1945, met die versoekprogram, U eie keuse , begin, wat nou nog uitgesaai word. Die eerste opname in die program was ‘n Duitse lied – “Schenkt man sich rosen in Tirol.

Op 1 Januarie 1986, word die pionierdienste, die Afrikaanse en die Engelse Radiodiens vervang met twee nuwe radiodienste – Radio Suid-Afrika
en Radio South Africa. Radio Suid-Afrika se naam verander later, toe dit met stereo-uitsending begin na Afrikaans Stereo met die slagspreuk
radiosondergrense . In 1996 besluit die SAUK dat ‘n taalverwysing nie meer deel van ‘n radiostasie se naam mag wees nie, en die personeel
van Afrikaans Stereo kies die slagspreuk, radiosondergrense as nuwe benaming.

Die begin van die Radiodrama in Afrikaans

Een van die eerste ondernemings wat aangepak is na die totstandkoming van die Afrikaanse Radiodiens in 1937, was die uitskryf van ‘n radiodramakompetisie. Skrywers soos Helène Pienaar de Klerk, Anna M. Louw, Henriette Grové en Gerhard Beukes, was van die eerstes wat vir die radio geskryf het. Die radiodramas van Henriette Grové is van die rypste werk wat vir die radio geskryf is. Haar eerste stuk, Soos gras in sy dae , is in 1950 in ‘n kompetisie met ‘n prys bekroon. Later volg dramas soos Die glasdeur , Die masker , Halte 49 , Demus en die goggas en Ontmoeting by Dwaaldrif – waarvoor sy met die Hertzogprys bekroon is.

Die Afrikaanse radiodrama is aan N. P. Van Wyk Louw baie verskuldig. Hy het met begrip en nougesetheid die probleem van skryf-vir die medium opgelos, en gaandeweg ‘n radiostyl en –tegniek ontwikkel waarbinne hy volkome vry en soepel kon beweeg. Sy eerste radiostuk, Dias , is in opdrag van die SAUK geskryf en in 1949 uitgesaai. Ander dramas is Kruger breek die pad oop , Die Held , Lewenslyn , Blomme vir die winter en Dagboek van ‘n soldaat.

Opname van ‘n radiodrama in 1990. Paul Eilers - Regisseur, Siegfried Mynhardt en Cobus Rousseau.		Opname van ’n radiodrama

Ander bekende skrywers wat vir die radio geskryf het, is Chris Barnard, Dolf van Niekerk, Ampie van Straaten, De Waal Venter en Pirow Bekker.

Bekende dramaregisseurs oor die jare was Anna Neethling-Pohl, Truida Louw, Jan Schutte, Suzanne van Wyk, Monica Breed, Jacques Loots, Cor Nortjé en Roelf Jacobs.

As huldeblyk aan Anna Neethling-Pohl met haar tagtigste verjaardag, is ‘n drama deur Robert Young opgevoer met dié veteraan aktrise en regisseur in die hoofrol. Dit was Ouma en die rampokkers deur die Franse skrywer, Charl Mêtre. Op die bygaande foto, wat tydens die voorafbespreking geneem is, is van links na regs: Anette Engelbrecht, Bettie Kemp, Robert Young en Anna Neethling-Pohl .

Die diva, Marieta Napier en Robert Young		Roelf Jacobs en Otterjasie